7 Gün Elektrik Kesilirse Soğuk Hava Depolarında Ne Olur?
Yedi günlük kesinti senaryosu
Bölgesel bir afet yaşandığını düşünelim. Şebeke elektriği kesiliyor. Jeneratör bir süre çalışıyor ancak yakıt ikmali yapılamadığı için o da duruyor. Yollardaki hasar, iletişim kesintisi veya güvenlik koşulları ürünlerin başka bir tesise taşınmasını geciktiriyor.
Bu noktadan sonra aktif soğutma durur. Kapılar kapalı kalsa bile dışarıdan ısı girişi sürer. Yedi günün sonunda her soğuk odanın aynı sıcaklığa ulaşacağını veya içindeki her ürünün aynı durumda olacağını söylemek mümkün değildir. Odanın yalıtımı, dış ortam sıcaklığı, doluluk oranı, kapı hareketleri ve ürünlerin başlangıç sıcaklığı sonucu değiştirir.
Soğuk odalarda neler yaşanabilir?
Soğutulmuş ürün odalarında sıcaklık yükseldikçe et, balık, süt ürünleri ve hazır gıdalar gibi kolay bozulan ürünlerin güvenliği öncelikli sorun haline gelir. Donmuş ürün odalarında ise ürünler zamanla ısınabilir ve çözülmeye başlayabilir. Çözülme her rafta ve paletin her noktasında aynı hızda gerçekleşmeyebilir. Ev tipi dondurucular için verilen “kapalı ve doluysa yaklaşık 48 saat” bilgisi, endüstriyel bir deponun güvenli çalışma süresi olarak kullanılamaz.
Enerji kaybının etkisi ürünlerle sınırlı kalmaz. Elektrikle çalışan sıcaklık kayıt cihazları, alarmlar, kapılar ve iletişim sistemleri de durabilir. Sel veya deprem yaşanmışsa su teması, fiziksel hasar ve elektrik tesisatının durumu ayrıca incelenmelidir. Sel suyuyla temas etmiş gıdalar, sıcaklık kayıtları uygun görünse bile ayrı bir gıda güvenliği sorunudur.
Yedinci günün sonunda durum raporu nasıl hazırlanır?
| İncelenecek konu | Sorulacak soru |
|---|---|
| Enerji | Şebeke ve jeneratör ne zaman durdu? Kesinti toplam kaç saat sürdü? |
| Sıcaklık | Oda ve ürün sıcaklıklarının kesinti boyunca kaydı var mı? |
| Ürün | Hangi partiler soğutulmuş, hangileri donmuştu? Çözülme veya ambalaj hasarı var mı? |
| Tesis | Panel, kapı, elektrik tesisatı ve soğutma ekipmanında hasar var mı? |
| Dış etkenler | Sel suyu, kirlenme veya başka bir fiziksel tehlike söz konusu mu? |
| Karar | Hangi partiler bekletilecek, hangileri serbest bırakılacak veya imha edilecek? |
Örnek rapor sonucu: “Tesis yedi gün boyunca kesintisiz soğutma sağlayamamıştır. Bazı dönemlere ait sıcaklık kayıtları bulunmamaktadır. Etkilenen ürün partileri sevkiyata kapatılmıştır. Ürünlerin durumu, parti bazında sıcaklık ölçümleri, mevcut kayıtlar ve ilgili gıda güvenliği prosedürleriyle değerlendirilecektir.”
Bu raporda odanın enerji geldikten sonraki sıcaklığına bakıp geçmiş yedi gün için güvenlik kararı verilmemelidir. Ürünün hangi sıcaklıkta ne kadar süre kaldığı belirleyicidir. Normal koku ve görünüş de güvenli olduğunun kanıtı değildir.
İlk öncelikler ve yeniden başlatma
Kesinti sırasında kapılar mümkün olduğunca kapalı tutulmalı; güvenli bir alternatif tesis ve taşıma imkânı varsa ürün transferi planlanmalıdır. Etkilenen partilerin sevkiyatı durdurulmalı, eldeki sıcaklık ve alarm kayıtları korunmalıdır. Enerji döndüğünde önce tesisin ve elektrik ekipmanının güvenliği kontrol edilmeli, ardından soğutma sistemi devreye alınmalıdır. Odanın yeniden soğuması, ürünlerin otomatik olarak satışa uygun hale geldiği anlamına gelmez.
Yedi günlük bir kriz için hazırlık; jeneratörün yanında yakıt tedarik planı, alternatif enerji, bağımsız sıcaklık kaydı, alarm iletişimi, ürün transferi ve yazılı kriz prosedürü gerektirir. İyi yalıtılmış paneller ve sızdırmaz kapılar ısı girişini azaltmaya yardımcı olur; ancak tek başlarına bir haftalık aktif soğutmanın yerini alamaz.
Karsey Endüstri olarak yaklaşımımız: Soğuk oda projelerinde panel, kapı ve soğutma sistemini tesisin kullanım koşullarıyla birlikte değerlendirmek gerekir. Afet senaryolarında asıl hedef, sıcaklık kaybını izleyebilmek, kritik kararları geciktirmemek ve tesisin güvenli biçimde yeniden çalışmasını sağlamaktır.