Yeni Peynir Tebliği Yürürlükte: 10 °C Altı Soğuk Zincir Zorunluluğu ve Sektörde Köklü Değişimler
Türkiye gıda ve süt ürünleri sektöründe standartları yeniden belirleyen Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2026/24), 10 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. 2015 yılından bu yana uygulanan eski düzenlemeyi yürürlükten kaldıran yeni tebliğ; tüketiciyi yanıltan ifadelerin önlenmesinden haksız rekabetin engellenmesine, üretim hijyeninden kesintisiz soğuk zincir altyapısına kadar pek çok alanda katı kurallar getiriyor.
1. Soğuk Zincir ve Geçiş Takvimi: 10 °C Altı Artık Yasal Zorunluluk
Yeni düzenlemenin lojistik ve depolama altyapısı açısından en kritik maddesi sıcaklık kontrolü oldu. Tebliğe göre; tüm peynir ve telemelerin taşıma, depolama ve satış aşamalarında 10 °C'nin altında tutulması zorunlu kılındı.
Süt ve süt ürünleri gibi mikrobiyolojik bozulmaya açık gıdalarda soğuk zincirin üretim tesisinden son tüketiciye kadar kesintisiz korunması, hem raf ömrünü uzatıyor hem de gıda güvenliğini garanti altına alıyor. Sektördeki işletmelere yeni üretim, etiketleme ve depolama şartlarına uyum sağlamaları için 30 Nisan 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten sonra tebliğ şartlarını karşılamayan dilimlenebilir eritme peynirleri dahil hiçbir ürün raflarda bulundurulamayacak.
2. Etiketlerde "Köy", "Doğal" ve "Geleneksel" İfadeleri Yasaklandı
Tüketici algısını suistimal eden ve haksız rekabete yol açan pazarlama terimlerine son verildi. Yeni tebliğ ile peynir ambalajlarında "köy peyniri", "doğal peynir", "geleneksel peynir" ve "çiftlik peyniri" ifadelerinin kullanımı tamamen yasaklandı. Ayrıca karışık sütlerden üretilen peynirlerde süt türlerinin çoktan aza doğru yazılması zorunlu tutulurken, bu ürünlerin ambalajlarında inek, koyun veya keçi görsellerinin kullanılması yasak kapsamına alındı.
3. Eritme Peynirine Sıkı Kısıtlamalar ve Dökme Satış Yasağı
Piyasada kaşar peyniri ile karıştırılabilen eritme peynirleri için net sınırlar çizildi:
-
Açık Satışa Son: Eritme peynirlerinin dökme (açık) olarak satılması yasaklandı.
-
Puntolara Düzenleme: "Tost peyniri", "pizza peyniri", "üçgen" veya "sürülebilir" gibi kullanım amacı ya da şekil belirten ifadeler artık ürün adının yerine geçemeyecek ve ürün adından daha büyük puntoda yazılamayacak.
-
Zorunlu İbare: Ambalajın ön yüzünde en az 3 milimetre büyüklüğünde "eritme peyniri" ifadesinin yer alması şart koşuldu. Geleneksel, yöresel veya coğrafi işaretli peynirleri çağrıştıracak şekilde eritme peyniri üretiminin de önü kesildi.
4. Yasaklanan Katkı Maddeleri ve Bileşenler
Peynirin doğal yapısını bozan dış müdahalelere karşı tam koruma sağlandı. Peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinlerin, soya ve soya ürünlerinin, jelatinin ve süt yağı dışındaki hayvansal/bitkisel yağların kullanımı kesin olarak yasaklandı. Nişasta kullanımına ise yalnızca çeşnili taze peynirlerde stabilizör amacıyla sınırlı oranda izin verildi.
5. Çeşnili Peynirler ve Olgunlaştırma Süreleri
-
Çeşni Sınırları: Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla %6, çeşnili taze peynirlerde ise en fazla %15 ile sınırlandırıldı. Mısır ve ay çekirdeği gibi hububat ile yağlı tohumların çeşni olarak kullanımı yasaklanırken; ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişlerin ezme veya püre yerine parça/tane halinde kullanılması zorunlu kılındı.
-
Olgunlaştırma Şartları: Çiğ sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler en az 4 ay olgunlaştırılmadan piyasaya sunulamayacak ve etiketlerinde en az 3 mm puntoda "çiğ sütten üretilmiştir" ibaresi bulunacak. Kaşar peynirlerinde "eski" ifadesinin kullanılabilmesi için ise en az 120 gün olgunlaştırma şartı getirildi.
Soğuk Hava Depoları ve Süt İşletmeleri İçin Kritik Dönem
Artan denetimler, taklit-tağşiş yaptırımları ve yeni tebliğin getirdiği 10 °C altı muhafaza zorunluluğu, süt işleme tesisleri ve gıda depoları için yüksek yalıtımlı soğuk hava deposu altyapılarını her zamankinden daha stratejik hale getiriyor. Olgunlaştırma odalarından sevkiyat depolarına kadar sıcaklık dalgalanmalarını önleyen doğru yalıtım ve soğutma çözümleri, 30 Nisan 2027 uyum sürecinde işletmelerin en önemli güvencesi olacak.